Venöz Kan Alımı
1. Açlık gerektiren testler için 8–12 saatlik açlık gerekir.
2. İlaç tedavisinin sürdüğü durumlarda numunenin alınması sabah ilaç alımından
önce yapılmalıdır.
3. Prognoz izlenmesi için istenen testlerle ilgili kan numuneleri hastadan
her zaman aynı pozisyonda alınmalıdır.
4. İğne ucu mümkün olduğu kadar geniş seçilmelidir.
5. Kan alımı esnasında hasta yatar veya oturur pozisyonda olmalıdır.
6. Turnike kolda 30 saniyeden fazla sıkılı kalmamalıdır.
7. Damar en çok 60 mmHg basınçla sıkılmalıdır.
8. Turnike iğnenin başarılı bir şekilde damara yerleştirilmesinden sonra
çözülmelidir.
9. Enjektör ile kan alımı esnasında kanın tüpe kuvvetli aspirasyonundan kaçınılmalıdır.
10. Kan alımı sırası, kan kültürü, katkısız tam kan, koagülasyon testleri için antikoagülanlı
tam kan, hemotolojik analizler için antikoagülanlı tam kan şeklinde olmalıdır.
11. Antikoagülan içeren tüplere kan alındıktan sonra tüp yavaşca alt üst edilerek
özenle karıştırılmalıdır. Çalkalama işleminden kesinlikle kaçınılmalıdır.
Serum Elde Edilmesi
Birden fazla test istenmesi halinde 4–5 ml serum yeterlidir.
Jelli Tüp
Tüpler içinde bulunan jel, merkezkaç sonrasında serum ve kan hücreleri arasında
fiziksel bir engel oluşturmaktadır. Ayrıca jelli tüplerin çeperi serum pıhtılaşmasını
hızlandıran silika parçacıkları ile kapladır. Kanın tüpün çeperindeki silika partikülleri
ile iyice temas etmesi için 5–6 kere yavaşça altüst edilmelidir;
tüp kesinlikle çalkalanmamalıdır. Tüp içerisindeki kan kendiliğinden
pıhtılaşana kadar en az 15 dk beklenmeli (bu süre en fazla 2 saat
olabilir) ve sonra 10 dk. 3500-devir'de santrifüj edilmelidir.
Böylece tüp içerisindeki jel serum ile kan hücreleri arasında bariyer oluşturacaktır.
Dikkat Edilecek Noktalar
Bir kez santrifüj edilmiş fakat serum ayrımı tam gerçekleşmemiş kan örneğini tekrar
aynı jelli tüp içerisinde santrifüj etmek çok sakıncalıdır! İkinci
kez santrifüj etmek hücre hasarına neden olacağından hücre içeriği ortama salınır
ve matriksi hasara uğramış jelden sızıp seruma karışabilir. Bu durum özellikle bazı
elektrolit, eser element ve enzim testlerini etkileyebilmektedir. Hemolizli veya
bulanık serumlar birçok tetkik için uygun değildir. Yeniden örnek alınmalıdır.
EDTA’lı Tam Kan (mor kapak)
2 mL tam kan mor kapaklı EDTA'lı tüplere alınır.
Tam kan sayımı, PCR ve Flow Cytometry gibi analizler için kullanılır.
Kan alındıktan hemen sonra çalkalamadan yavaşça 5–6 kere alt üst edilerek karıştırılmalıdır
ve Numune kesinlikle Santrifüj edilmemelidir. Kan alımı esnasında
kanın işaretli çizgiye kadar doldurulmasına özellikle dikkat edilmelidir. Kan tam
olarak tüp üzerindeki işaretli çizgiye kadar alınmamış veya tüpün içerisinde pıhtı
oluşmuş ise yeniden örnek alınmalıdır!